เมื่อวันที่ 11 ก.ย. 2568 พ.ต.อ.ทวี สอดส่อง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม พร้อมด้วย นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ได้ร่วมลงนามในประกาศกระทรวงยุติธรรมและกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดสถานที่ วิธีการ หรือลักษณะต้องห้ามในการขายใบกระท่อม พ.ศ. 2568 ณ สำนักงาน ป.ป.ส. (ดินแดง) กรุงเทพมหานคร
จากสถานการณ์ปัจจุบันซึ่งปรากฏการขายใบกระท่อมและน้ำต้มใบกระท่อมในลักษณะเร่ขาย หรือตั้งแผงลอยขายในที่สาธารณะและตามท้องถนนสาธารณะ รวมถึงการการขายในบริเวณใกล้สถานศึกษา ส่งผลให้เด็กหรือเยาวชนและกลุ่มเปราะบางอื่นสามารถเข้าถึงหรือหาซื้อใบกระท่อมหรือน้ำต้มกระท่อมไปใช้ในทางที่ผิดได้โดยง่าย ซึ่งรัฐบาลได้รับข้อร้องเรียนจากประชาชนจำนวนมากให้เร่งรัดดำเนินการและหาแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าวโดยด่วน จึงได้มีการร่วมลงนามในประกาศกระทรวงยุติธรรมและกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดสถานที่ วิธีการ หรือลักษณะต้องห้ามในการขายใบกระท่อม พ.ศ. 2568 โดยมีสาระสำคัญ คือ
1. ห้ามผู้ใดขายใบกระท่อมและน้ำต้มใบกระท่อมในสถานที่ซึ่งตั้งอยู่ในระยะห่างไม่เกิน 1,000 เมตร จากแนวรั้วหรือแนวเขตของสถานศึกษา ตามมาตรา 25 (1)
2. ห้ามผู้ใดขายใบกระท่อมและน้ำต้มใบกระท่อมโดยวิธีการหรือลักษณะการเร่ขาย หรือการจัดตั้งแผงลอย
โดยประกาศฉบับนี้ จะมีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 30 วัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป ผู้ฝ่าฝืนมีโทษปรับ 50,000 บาท ตามพระราชบัญญัติพืชกระท่อม พ.ศ. 2565
จากมีข้อมูลทางเครือข่ายวิชาการ เปรียบเทียบว่าในปี 2567 กับปี 2562 ที่พืชกระท่อมยังเป็นยาเสพติด พบว่าผู้ใช้พืชกระท่อมจากเดิม 712,004 คน เพิ่มเป็น 3,852,491 คน หรือเพิ่มเป็น 5 เท่า ผู้เสพจาก 470,000 คน เพิ่มเป็น 2,700,000 คน หรือ 7 เท่า ผู้ติดพืชกระท่อมจาก 160,000 คน เพิ่มเป็น 1,300,000 คน หรือ 8 เท่า ที่สำคัญพบว่าจากการบำบัดผู้ติดพืชกระท่อม ร้อยละ 17 มีอาการจิตเวช
ขณะนี้มีการสำรวจจุดขายพืชกระท่อม ในลักษณะหาบเร่แผงลอย หรือลักษณะกระจัดกระจาย 1,113 จุด จึงจำเป็นต้องร่วมกันมีประกาศสถานที่ วิธีการ และลักษณะต้องห้าม ไม่ให้ใช้พืชกระท่อมในทางที่ผิด ทั้งนี้ประกาศดังกล่าวไม่มีโทษจำคุกแต่มีโทษปรับ หากฝ่าฝืนปรับไม่เกิน 50,000 บาท เพื่อเป็นการส่งสัญญาณในการควบคุม เพราะในทางเศรษฐกิจจะอยู่อย่างเดิมแต่เน้นย้ำไม่ให้มีการนำไปใช้ในทางที่ผิด มั่นใจว่าจะทำให้การใช้พืชกระท่อมเป็นไปอย่างสมดุลขึ้น โดยได้มีการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้แก่คนในสังคม และจะทำให้ประชากรมีสุขภาพที่ดีขึ้น
